22 października przypada 60. rocznica śmierci kard. Augusta Hlonda – Prymasa Polski. Po 1945 r., gdy komunistyczne władze zerwały konkordat i stosunki dyplomatyczne ze Stolicą Apostolską, był on zarówno formalnym, jak i rzeczywistym legatem papieskim w naszym kraju.
Kard. August Hlond urodził się 5 lipca 1881 roku w Brzęczkowicach k. Mysłowic na Śląsku w rodzinie dróżnika kolejowego. W wieku 15 lat wstąpił do zgromadzenia Księży salezjanów we Włoszech, a w 1904 roku przyjął święcenia kapłańskie w Krakowie. Pracował potem w Krakowie, Przemyślu i Wiedniu. W 1918 r. poznał mons. Achillesa Rattiego, późniejszego papieża Piusa XI. W rok później został przełożonym (inspektorem) salezjanów w Niemczech, Austrii i na Węgrzech.
W 1922 roku został administratorem apostolskim polskiej części Śląska, a trzy lata później pierwszym biskupem nowo utworzonej diecezji katowickiej.
Po śmierci w 1926 roku kard. Edmunda Dalbora papież Pius XI mianował go arcybiskupem gnieźnieńskim i poznańskim oraz Prymasem Polski, zaś w roku następnym – kardynałem. W 1932 roku kard. Hlond założył Towarzystwo Chrystusowe dla Polonii Zagranicznej, któremu powierzył opiekę duszpasterską nad polskimi emigrantami.
Był członkiem rzymskich kongregacji: Kościoła Wschodniego, Soboru, Rytów oraz Seminariów i Uniwersytetów. Po śmierci Piusa XI uchodził za jednego z kandydatów do objęcia Stolicy Piotrowej, a po wyborze Piusa XII przewidywano, że kard. Hlond zostanie jego sekretarzem stanu.
Na początku II wojny światowej Prymas Hlond opuścił Polskę i udał się do Rzymu, a następnie do Francji. Nie przyjął proponowanego mu stanowiska pierwszego premiera polskiego rządu na emigracji. Prowadził natomiast szeroką działalność propagandową na rzecz Polski. W 1944 roku we Francji został aresztowany przez gestapo i internowany przez rok. Kilka miesięcy nakłaniano go do kolaboracji. 1 kwietnia 1945 r. w Wiedenbrueck k. Paderborn został oswobodzony przez żołnierzy amerykańskich.
Po odzyskaniu wolności udał się do Rzymu, gdzie od Piusa XII otrzymał nadzwyczajne pełnomocnictwa. Na ich mocy w sierpniu 1945 r. ustanowił organizację kościelną na Ziemiach Zachodnich i Północnych. Gdy 12 września 1945 r. władze komunistyczne zerwały konkordat i de facto stosunki dyplomatyczne ze Stolicą Apostolską, prymas stał się zarówno formalnym, jak i rzeczywistym legatem papieskim w naszym kraju. Odmawiał jakiejkolwiek współpracy z władzami komunistycznymi.
W 1946 r. Papież zniósł unię archidiecezji gnieźnieńskiej z poznańską i tę pierwszą połączył z archidiecezją warszawską. Kard. Hlond został wówczas arcybiskupem obu tych diecezji. W tym samym roku – jako prymas Polski – poświęcił na Jasnej Górze naród polski Niepokalanemu Sercu Maryi.
Zmarł 22 października 1948 roku w Warszawie. Jego ciało złożono w gruzach katedry warszawskiej, a w 1957 r. przeniesiono do Kaplicy Prymasów. Serce kard. Hlonda spoczywa w kaplicy pod wieżami katedry gnieźnieńskiej.
W 1992 roku obecny Prymas, kard. Józef Glemp rozpoczął proces beatyfikacyjny kard. Hlonda.
Źródło: KAI
