W niedzielę Kosowo proklamowało niepodległość. Obecnie ma 4 miesiące na przyjęcie nowej konstytucji. Projekt ustawy zasadniczej, nad którym obecnie trwa dyskusja, przemieni tradycyjną społeczność religijną (muzułmanie, katolicy, żydzi, prawosławni itp.), pozbawiając ochrony prawnej nienarodzone dzieci i przyznając specjalne uprawnienia mniejszościom seksualnym. W dodatku przewiduje on, że interpretacji norm społecznych będą dokonywać organy ONZ odpowiedzialne za przestrzeganie praw człowieka – pisze Susan Yoshihara, wiceprezes amerykańskiego Catholic Family and Human Rights Institute.
Art. 25 projektu konstytucji, w którym jest mowa o „prawie do życia” pozbawia ochrony prawnej nienarodzone dzieci stwierdzając, że „każdemu przysługuje prawo do życia od urodzenia”. W art. 26. przyznaje się „prawo do podjęcia decyzji dotyczącej reprodukcji zgodnie z zasadami i procedurami ustanowionymi przez ustawy”, dając każdemu obywatelowi Kosowa „prawo do kontrolowania jego/jej ciała zgodnie z obowiązującymi przepisami w tym zakresie”.
W projekcie mamy szczególne zapewnienie, że „nikt nie może być dyskryminowany z powodu… orientacji seksualnej”, jednocześnie nie ma zapewnionej szczególnej ochrony małżeństwa. W rzeczywistości angielska wersja tego artykułu dotyczącego „Prawa do małżeństwa i rodziny” nie wspomina o mężczyźnie i kobiecie, stwierdzając jedynie, „Na podstawie obopólnej zgody każdy ma prawo zawrzeć związek małżeński i ma prawo do założenia rodziny".
Przyjęcie przez Kosowo konstytucji nakłada na nie także obowiązek „bezpośredniego przyjęcia” ośmiu innych międzynarodowych traktatów, łącznie z Konwencją o Eliminacji Wszelkich Form Dyskryminacji Kobiet (CEDAW), Konwencją o Prawach Dziecka i Międzynarodową Konwencją Praw Cywilnych i Politycznych wraz z Protokołami. Komitety ONZ odpowiedzialne za monitorowanie przestrzegania tych konwencji, spotkały się ostatnio z falą krytyki z powodu błędnej interpretacji przepisów obejmujących aborcję i wielu innych kontrowersyjnych idei, pominiętych w dokumentach państw, które uczestniczyły w ich negocjacji. Projekt konstytucji przewiduje także, że interpretacja praw zawartych w dokumentach będzie opierać się na „prawie precedensowym Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i innych międzynarodowych instytucji, które nadzorują realizowanie zagwarantowanych międzynarodowych praw człowieka”.
Projekt ustawy zasadniczej Kosowa został przygotowany w 2004 r. przez pozarządową organizację tzw. Grupę ds. Prawa Międzynarodowego i Polityki. Jeden z jej autorów prof. Bruce Hitchner z Tufts University powiedział biuletynowi „The Friday Fax”, że dyskutowany ostatnio projekt konstytucji, zachował swoją pierwotną formę i trafił do tzw. Komisji Weneckiej, ciała doradczego Rady Europy. Zdaniem Hitchnera europejscy prawnicy zapoznali się już z projektem a obecnie czynią to Amerykanie.
Komisja Wenecka powstała w 1990 r., by pomóc byłym państwom komunistycznym w transformacji ustrojowej. Obecnie doradza Komisji Konstytucyjnej Kosowa. Jej przewodniczący prof. Hajredin Kuci oświadczył w tym tygodniu, że jej członkowie spotkają się z przedstawicielami władz, by poddać projekt konstytucji konsultacjom społecznym w Kosowie i zaakceptować go przed upływem terminu zobowiązującego do jego przyjęcia (120 dni), który został wyznaczony 26 marca 2007 r. przez Sekretarza Generalnego ONZ Ban Ki-moon-a.
Zarówno USA jak i Stolica Apostolska są członkami Komisji Weneckiej. Jednak nie jest pewne, czy oba te państwa miały świadomość radykalnej natury nowej konstytucji Kosowa.
Susan Yoshihara
Za: Catholic Family and Humana Rights Institute, AS
