Historycy przypominają, że proklamowanie nowego ustroju w Portugalii przysporzyło wiele cierpień katolikom. Podczas zorganizowanej w Lizbonie konferencji pt. „Pierwsza Republika i Republikanizm” prof. Paulo Bruno Alves zwrócił uwagę, że ataki na Kościół rozpoczęły się wkrótce po ogłoszeniu nowego ustroju.
– Zaraz po przewrocie, konieczne było wypowiedzenie komuś wojny. Kościół katolicki okazał się idealnym wrogiem dla nowej władzy – stwierdził profesor Wydziału Nauk Humanistycznych Uniwersytetu w Coimbrze. – Już wczesnym rankiem w centrum Lizbony zamordowano dwóch księży. „Polowanie” na osoby duchowne, w szczególności jezuitów, prowadzone było także na prowincji. Po pierwszym tygodniu rządów republikańskich portugalskie więzienia były pełne księży i zakonnic. Nowa władza bardziej prześladowała Kościół niż przedstawicieli monarchii – dodał Alves.
Z kolei prof. António Matos Ferreira w wywiadzie dla agencji „Ecclesia” przypomniał postać biskupa Porto, António Barroso, który dwukrotnie sądzony przed trybunałami w Lizbonie i Porto, ostatecznie został wyrzucony z diecezji i zmuszony do opuszczenia kraju. Wykładowca Portugalskiego Uniwersytetu Katolickiego przypomniał, że podobny los spotkał w następnych miesiącach pozostałych portugalskich biskupów.
W wyniku antyklerykalnych wystąpień 1910 r. w Portugalii śmierć poniosło 15 duchownych, a ponad 100 katolików zostało rannych. Trzy dni po ogłoszeniu republiki minister sprawiedliwości, Afonso Costa wydał dekret delegalizujący zakony katolickie. Do końca 1910 r. zakazano nauczania religii w szkołach, a osobom duchownym zabroniono prowadzenia zajęć w państwowych i prywatnych placówkach oświatowych. W 1911 r. wydano dekret o rozdziale Kościoła od Państwa, który w konsekwencji doprowadził do zerwania relacji między Stolicą Apostolską a Republiką Portugalską. Zostały one przywrócone dopiero w 1914 r.
Źródło: KAI
