Pomnik, upamiętniający walczących na terenie Beskidów żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych, poświęcił 9 września w Szczyrku bp Tadeusz Rakoczy. Uroczystość odbyła się w 62. rocznicę zamordowania 167 żołnierzy NSZ ze zgrupowania „Bartka”.
Ceremonię poprzedziła Msza św. w intencji poległych i zmarłych żołnierzy NSZ w szczyrkowskim kościele pw. św. Jakuba Apostoła. W liturgii, której przewodniczył bielsko-żywiecki ordynariusz uczestniczyli m.in. kombatanci, żołnierze kompanii honorowej 18. Bielskiego Batalionu Desantowo-Szturmowego, parlamentarzyści, przedstawiciele władz samorządowych i miejskich.
Podczas homilii bp Rakoczy zwracając się do środowiska kombatantów powiedział: „Bóg was zachował, byście teraz, na progu trzeciego tysiąclecia, świadczyli o cenie, jaką trzeba było płacić za wierność Bogu i ojczyźnie, za wolność, którą dziś możemy się cieszyć”.
Pomnik, postawiony w centrum miasta, to kamienna Pieta, wyrzeźbiona przez bielskiego artystę rzeźbiarza Mieczysława Hańderka, z tablicą, upamiętniającą żołnierzy NSZ. Monument odsłonili żołnierze NSZ, dawni podkomendni „Bartka”.
Zgrupowanie żołnierzy VII Okręgu Narodowych Sił Zbrojnych, dowodzone przez mjr. Henryka Flamego „Bartka”, było największym ugrupowaniem zbrojnym antykomunistycznego podziemia na Podkarpaciu. W lecie 1946 r. skupiało około 400 dobrze uzbrojonych żołnierzy, którzy działali na terenie dzisiejszych powiatów bielskiego, cieszyńskiego, pszczyńskiego i żywieckiego.
W połowie 1946 r. Urząd Bezpieczeństwa wprowadził do oddziału swoich agentów, którzy upozorowali przerzut żołnierzy na Zachód. W trzech kolejnych transportach we wrześniu 1946 r. ciężarówkami ze Szczyrku i Wisły zostało wywiezionych w rejon Opolszczyzny 167 uzbrojonych żołnierzy NSZ. Żaden z nich nie wrócił, żaden nie dotarł na Zachód. Najprawdopodobniej zostali zgładzeni przez UB w okolicach Łambinowic. Mimo szczegółowych badań IPN, dotąd nie zlokalizowano mogił.
Źródło: KAI
