Estonia: nowi biskupi prawosławni zaognią stosunki z patriarchatem Moskiewskim?

Święty Synod Patriarchatu Konstantynopolskiego mianował dwóch nowych biskupów dla Estońskiego Apostolskiego Kościoła Prawosławnego (EAKP). Ich powołanie pozwoli utworzyć własny synod tego Kościoła, który będzie liczył trzy osoby – z metropolitą Stefanem na czele.

Przyszli hierarchowie będą używać tytułów biskup Tartu i biskup Pärnu-Sarema. Stanowiska te obejmą archimandryci (przełożeni klasztorów) Eliasz (Ojapärv) i Aleksander (Hopjorski). Decyzja w tej sprawie zapadła na posiedzeniu Synodu, który obradował pod przewodnictwem patriarchy Bartłomieja w Stambule w dniach 21-24 października.

Mianowanie dwóch biskupów dla EAKP z pewnością jeszcze bardziej zaostrzy i tak już bardzo napięte stosunki Konstantynopola z Patriarchatem Moskiewskim, zarzucającym temu pierwszemu tworzenie w Estonii struktur, równoległych z moskiewskimi. W ciągu ponad 40 lat panowania sowieckiego w tym małym kraju nadbałtyckim tamtejsze prawosławie było częścią RKP.

Tymczasem w 1992, w rok po odzyskaniu przez Estonię niepodległości powrócili do niej członkowie tzw. Synodu Sztokholmskiego EAKP, który istniał tam w okresie międzywojennym. Po wprowadzeniu w Estonii władzy sowieckiej w 1945 hierarchowie ci opuścili kraj i osiedli w stolicy Szwecji. Po powrocie hierarchii emigracyjnej w kraju tym doszło do rozłamu w tamtejszym prawosławiu, gdyż część parafii wypowiedziała posłuszeństwo Moskwie, a także powstały nowe parafie, związane tylko z EAKP. Również władze państwowe szybko zarejestrowały nową strukturę kościelną, co doprowadziło do gwałtownego zaostrzenia stosunków Konstantynopola z RKP a w lutym 1996 r. nawet do zawieszenia ich na kilka miesięcy, co było faktem bezprecedensowym w nowożytnym prawosławiu. I chociaż później sprawy udało się wyjaśnić i przywrócić jedność eucharystyczną między obu patriarchatami, to napięcie pozostało.

To właśnie z powodu obecności przedstawiciela EAKP w składzie delegacji Patriarchatu Konstantynopola delegacja RKP wycofała się z obrad Międzynarodowej Komisji ds. Dialogu Teologicznego między Kościołem Rzymskokatolickim a Prawosławnym w Rawennie w październiku ub.r. Dla Patriarchatu Moskiewskiego i dla większości Kościołów prawosławnych, zwłaszcza z krajów słowiańskich, Estoński Apostolski Kościół Prawosławny jest niekanoniczny i tym samym m.in. udzielane w nim sakramenty są nieważne.

Na czele prawosławia estońskiego, podległego Moskwie, stoi 84-letni obecnie metropolita talliński i całej Estonii Korneliusz (Jakobs). Ponadto należy pamiętać, że również obecny zwierzchnik RKP patriarcha Aleksy II urodził się i wychował w Tallinie i prawie 20 lat (1968-87) był biskupem, arcybiskupem, a następnie metropolitą tallińskim i estońskim.

Źródło: KAI