W wielkoczwartkowy wieczór rozpoczyna się Triduum Paschalne, czyli trzydniowe obchody Męki, Śmierci i Zmartwychwstania Pana Jezusa. Do połowy XX wieku Kościół określał ten czas terminem Triduum Sacrum.

Wielkanoc jest najstarszym świętem kościelnym. Upamiętnia centralne wydarzenie w historii Zbawienia – Zmartwychwstanie Zbawiciela. Celebrowali ją już Apostołowie. Z czasem uroczystość ubogaciły nowe obrzędy, nadając liturgiczny charakter także dniom wcześniejszym, m.in. właśnie czwartkowi.

Godziny poranne Wielkiego Czwartku stanowiły w pierwszych wiekach Kościoła czas pojednania grzeszników odbywających publiczną pokutę. W tym dniu biskupi święcili także Oleje i Krzyżmo Święte. Praktyka ta trwa do dzisiaj.

Właściwe obrzędy Triduum następują obecnie podczas wieczornej Mszy Wieczerzy Pańskiej. Ale nie zawsze tak było. Od pontyfikatu św. Piusa V do 1955 roku liturgiczne czynności Wielkiego Tygodnia odprawiane były w godzinach rannych. Działo się tak przede wszystkim ze względu na obowiązujący od północy post eucharystyczny.

W Wielki Czwartek mimo bliskości Męki Zbawiciela Kościół raduje się z pamiątki ustanowienia sakramentów Eucharystii i kapłaństwa, dlatego celebrans wkłada białe szaty, a w trakcie Mszy Świętej rozbrzmiewa radosne Gloria in excelsis Deo (Chwała na wysokości Bogu), któremu towarzyszy bicie w dzwony. Po zakończeniu pieśni na wiele godzin milkną wszelkie instrumenty za wyjątkiem kołatek.

Po Ewangelii i homilii następuje obmycie przez celebransa nóg dwunastu mężczyznom (Mandatum). Obrzęd udokumentowany w VII wieku, w okresie od reformy liturgicznej przeprowadzonej przez papieża św. Piusa V do zmian w 1955 roku celebrowany był wyłącznie przez biskupów i opatów po Mszy Świętej.

Na zakończenie nabożeństwa przy słowach hymnu Sław języku tajemnicę Ciała i najdroższej Krwi kapłan przenosi Najświętszy Sakrament do przygotowanego wcześniej miejsca nazywanego tradycyjnie Ciemnicą, gdzie jest adorowany przez wiernych.

Do reformy liturgicznej przeprowadzonej po Soborze Watykańskim II kapłan po powrocie do zakrystii ściągał szaty, po czym ubrany w stułę wracał do świątyni, podchodził do kolejnych ołtarzy i zdejmował obrusy odmawiając przy tym Psalm 21: Boże mój, Boże mój, czemuś mnie opuścił.

Obecnie obnażenia ołtarzy dokonuje się bez specjalnych obrzędów, a pozbawiony wszelkich ozdób ołtarz, z otwartym, pustym tabernakulum stanowi symbol opuszczenia aresztowanego Chrystusa i wyniszczenia dusz przez grzech śmiertelny.

AK